banner1

Nikola Tesla ve Hayatı

Nikola Tesla, 10 Temmuz 1856 doğumlu Sırp kökenli Amerikalı bir mucit, fizikçi ve elektrofizik uzmanıdır. Dünya üzerindeki bilim ve teknoloji yapısını tam olarak ‘kökünden’ değiştiren çok sayıda ‘kullanımda olan ya da kullanılmayan’ deney ve buluşa imza atmıştır.


Nikola Tesla ve Hayatı

Özel olarak ‘elektriğin kablosuz taşınabilmesi’ gibi önemli bir buluşu olması ve bunu kanıtlaması Tesla’nın eşi benzeri olmayan bir mucit olduğunu kanıtlar. Thomas Edison ile aralarında tatlı ve amansız bir bilimsel mücadele geçmiştir. Elektrik ile ilgili yapmış olduğu sayısı belirsiz olan deney ve buluşlar bulunmaktadır. 7 Ocak 1943 itibari ile tam olarak 26 ülkede Tesla’ya ait 300 civarı patenti vardır. New York ve birçok eyalette 10 Temmuz tarihi, Nikola Tesla günü olarak kutlanmaktadır ve Manhattan’da 40. Sokak ve 6. Cadde’ye Tesla’nın adı verilmiştir. 1931 yılında Time dergisi, Tesla’nın doğumunun 75. Yılıdönümünde kapak fotoğrafı olarak ünlü dâhiyi seçmiştir.

Tesla’nın babası bir papazdı ve annesi okuyup yazmasının yanı sıra, çevresindekiler ve halk arasında ev araç-gereçleri mucidi olarak bilinmekteydi. Tesla’nın görüşüne göre annesi bir dâhiydi. Nikola’nın babası, onun hep bir papaz olmasını istiyordu, Nikola ise babasının bu düşüncesine karşın mühendislik okumak istiyordu. Tesla, ölümcül bir hastalık esnasında mühendislik okursam çok daha iyi olurum demiştir ve babası onu kıramayıp mühendislik okumasına izin vermiştir. Annesinin desteğini de almış olan Tesla, matematik ve fizik alanında bilgisini arttırmış ve Graz’daki Politeknik okuluna girmeyi başardı ve Prag Üniversitesi’nde eğitimini devam ettirdi. Yabancı teknik yapıtları okuyup, öğrenebilmek için yabancı dil kursuna devam etmiştir. Anadili Sırpça’nın ve ailece bildikleri Almancanın yanı sıra İngilizce, Fransızca ve İtalyanca da biliyordu.

Nikola Tesla 5 kardeşti. Erkek kardeşinin adı Dane (Daniel) idi. Abisi, Nikola 5 yaşına girdiğinde vefat etmiştir. Dane 12 yaşındayken attan düşerek ölmüştür.

Abisini daha çocuk yaştayken kaybeden Tesla’da bazı takıntılar oluşmuş ve şizofreniye yakın belirtiler sergilemiştir.

Angelina, Milka ve Marica isimlerinde 3 kız kardeşi bulunmaktaydı. Ailesi 1862 yılında Gospic’e göç etmiştir. Tesla okuluna Karlovac’ta devam etti. Avusturya Graz Politeknik’e 1875 yılında başladı ve bu okulda elektrik bilgisini iyice arttırdı. Asosyalliği ve kişisel takıntıları nedeni ile üçüncü sınıfın ilk döneminde okulu bıraktı. Kimileri Tesla’nın, okulu bitirdiğini söylese bile üniversite, mezun olmadığını ve okulu 1878 yılının ilk evresinden sonra okulu bıraktığını bildirmiştir. Ailesi ile ilişkilerini bitirerek bir oto mühendislik firmasında çalışmaya başlayan Tesla, bu dönemde yoğun bir depresyon dönemi atlattı.

Prag’ta Charles Ferdinand Üniversitesi’ne babasının isteği üzerine başlayan Tesla, burada bir yaz dönemi eğitim gördü ve babasının vefatından sonra okulu bıraktı. Daha sonra Paris’te bulunan bir telefon şirketinde çalışmaya başladı. Bu şirkette çalışırken doğru akım motorları ve dinamolar konusu üzerinde geniş ve önemli derecede tecrübeler edindi. Çalışırken kullandığı döner makineleri korumak için regüle edici kontrol mekanizmaları icat etti.

Tesla’nın İcatları

Nikola Tesla’ya göre doğru akımın sistemi uygulanan doğru bir sistem değildi. Hem jeneratörü hem de motordaki komütatörü egale etmek ve alternatif akımı bütün sistem üzerinde kullanmak daha uygun bir sistem olarak gelmekteydi. Ancak kimse alternatif akım ile çalışan bir motor yapmamıştı ve Tesla bu sorun üzerinde çok düşündü. 1882 yılının Şubat ayında, Budapeşte’nin bir parkı içerisinde Szigetti isimli bir sınıf arkadaşı bütün elektrik endüstrisinde devrim yapacak olan “Dönen Manyetik Alan” buluşunu yapmıştı. Artık dönen bir materyale bağlantı gereği olmayacaktı. Sistem üzerinde artık bir komütatör bulunmuyordu.

Sonrasında ise bütün alternatif akım elektrik sistemleri tasarımını yaptı. Alternatörler, elektrik enerjisinin ekonomik iletimini sağlamak ve dağıtımını yapmak için gerilim yükseltip, alçaltmak için transformatörler ve mekanik güç sağlamak için alternatif akım motorları kullanmıştır. Dünya üzerinde her ülkede harcanan su gücünün fazlalığından esinlenip, gerek duyulan yerlere enerji dağıtımı yapabilen ‘hidroelektrik santralleri’ ile bu büyük gücün elde edilmesini tasarlamış oldu. Nikola Budapeşte’de ”Bir gün Niyagara Çağlayanı’nı elektrik elde etmek için kullanacağım” sözleriyle, dinleyenleri oldukça şaşırttı.

Floresan, radar, MRI cihazları, Nikola Tesla’nın teorileri baz alınarak ve kaynak olarak kullanılarak tasarlanmış projelerdir.

Tesla, kendi deyimi ile zihninde çakan şimşekler birçok zaman kendisine rehber olmuştur. Bundan ışık patlamaları olarak bahsetmekteydi.

“Bu ışık patlamalarını hâlâ zaman zaman yaşıyorum. Yeni bir fikrin zihnimde parıldayıvermesi gibi durumlarda ortaya çıkıyor. Ama artık eskisi kadar heyecan verici değil bu, eskiye nazaran daha etkisiz. Gözlerimi kapattığımda, ilk önce mutlaka çok koyu ve tek tonlu bir mavi fon görüyorum. Tıpkı açık ama yıldızsız bir gecede olduğu gibi. Birkaç saniye içinde bu alan parıltılar saçan ve bana doğru ilerleyen yeşil ışıltılarla doluyor. Neden sonra sağ tarafımda birbirine paralel ve yakın ışınların oluşturduğu iki ayrı sistem görüyorum. Bu iki sistem birbirleri ile dik açı oluşturacak şekilde duruyorlar; sarı, yeşil ve altın renklerinin hâkim olmasına karşın, her türlü rengi içeriyorlar. Sonra bu çizgiler daha da parlaklaşmaya başlıyor ve her yere parıltılar saçan belirgin noktalar serpiliyor. Bu resim yavaş yavaş görüntü alanımdan çıkıyor ve sola doğru kayarak yok olup gidiyor, yerini pek de hoş olmayan ölü bir griliğe bırakıyor. Burayı çabucak kabaran ve kendilerine canlı formlar vermeye çalışıyormuş gibi duran bulutlar doldurmaya başlıyor. İşin ilginç yanı şu ki, ikinci aşamaya geçilinceye değin bu griliği belirgin bir şekle benzetemiyorum. Her seferinde, uyuyakalmadan az önce, gözlerimde kimi şeylerin ya da insanların görüntüleri canlanıyor. Onları gördüğüm anda anlıyorum ki bilincimi yitirmek üzereyim. Eğer ortaya çıkmıyorlarsa ya da bunu reddediyorlarsa biliyorum ki bu uykusuz bir gece geçireceğim anlamına geliyor…”

O zamanlarda genel olarak doğru akım ısınmak için, aydınlatmak için, güç sağlamak için ve iletmek için en uygun yol olarak bilinmekteydi. Ancak doğru akım ile direnç kaybı miktarı çok büyüktü ve bu yüzden her mil kare için bir güç santraline gerek duyulmaktaydı. İlk akkor ampuller (110 Volt’ta), güç santrallerine yakın olsalar da parlak ve bir milden daha uzakta olanlar kaybolan güç nedeni ile sönük bir şekilde yanıyorlardı.

Elektrik mühendisliğini bıraktıktan sonra, 1884’te cebindeki sadece 4 sent ile New York’ta gemiden ayrılmıştır. Tecrübesi, Tesla’yı doğru akım motorları ve dinamolardaki komütatör sorun çıkarırken, gereksiz bir karışıklık oluşturmaktaydı. Doğru akım üretecinin bir komütatörle dış devrede tamamen aynı yöne akan dalga dizileri biçiminde alternatif akım oluşturduğunu tespit etti. Motor üzerinde doğru akım üretmek için kullanılan yöntem tersine çevrilmeliydi. Her elektrik motorunun dönen kısmı (endüvi) motora alternatif akım sağlamak için döndüğü sırada manyetik yönleri değiştiren, dönen bir komütatör bulunuyordu.

Alternatif Akım

Tesla, bir yıl boyunca açlıktan korunmak için mücadele verdi. Bir süre boyunca çukur kazarak geçimini sağlayan Nikola, birlikte çalıştığı çukur kazıcı ustası ‘Western Union’, yemek saatleri esnasında Nikola Tesla’nın ilgilenmiş olduğu yeni elektrik sistemlerinin hayali tasarımlarını dinleyerek, konu üzerinde plan yaptı. Tesla’yı A.K.Brown isimli bir şirketin sahibi ile tanıştırdı. Brown ve ortağı, Tesla’nın parlak planları ile kendilerinden geçerek büyük bir atılım yapma kararı aldılar. Bütçelerini birleştirdiler ve Nikola Tesla, Batı Broadway’de deney laboratuvarı kurdu. Bu laboratuvarda ışıklar, jeneratör, iletim hattı (transmisyon), transformatörler ve motorlar gibi tasarlamış olduğu sistemlerin hepsinin planlarını hazırladı. Nikola, İki ve üç fazlı sistemleri de burada tasarladı.

Yeni alternatif akım tasarımını sınayan Cornell Üniversitesi’nden Prof. W.A. Anthony, Nikola Tesla’nın senkron motorunun en üstün doğru akım motoruna eş değer olduğunu açıkladı.

Bütün kısımların dâhil olduğu sistemini tecil ettirmek isteyen Nikola Tesla’ya patent bürosu tarafından, her ayrı fikir ve buluş için ayrı bir dilekçe ile başvuruda bulunması gerektiğini söylendi. 1887 yılının Kasım ve Aralık ayında patent dilekçelerini veren Tesla, sonraki 6 ay içerisinde 7 farklı ABD patenti aldı. 1888 yılının Nisan ayında çok fazlı sistem tasarımını da kapsayan patent için başvuruda bulundu. Yılsonuna kadar 18 patentin daha sahibi oldu. Hemen sonrasında ise bunları çeşitli Avrupa patentleri takip etti. O dönemlerde ilk defa bu kadar hızla dağıtılan bir patent çığırı görüldü. Tesla’nın fikirleri çok farklı ve eşi benzeri yoktu. Bu neden ile Nikola’ya başvurusunu yaptığı tüm patentler hiç tartışılmadan ve düşünülmeden verildi.

New York’ta şimdiki adı IEEE’nin bir toplantısında çok kapsamlı ve gösterişli konferans verip, kendisinin mucidi olduğu tek ve çok fazlı alternatif akım sistemlerinin gösterisini yapmıştı. Dünyanın çeşitli yerlerinden toplantıda bulunan mühendisler, tel ile yapılan elektrik enerjisi iletiminde bulunan sınırlamaların bu buluş ile giderilmiş olduğunu fark ettiler.

Nikola Tesla’nın çalışmalarını inceleyen ve potansiyelini fark eden George Westinghouse, alternatif akım uzmanı olan çalışanı William Stanley istifa edince, laboratuvarına giderek Tesla ile tanıştı. Alternatif akım patentlerini almak için Nikola Tesla’ya 1 milyon dolar nakit para ve yapılan her satış üzerinden 2,5 dolar vermeyi teklif etti ve alternatif akım uzmanı çalışanının istifası üzerine açılan pozisyona Nikola Tesla’yı işe aldı. General Electric firması, ülke genelindeki Westinghouse yatırımlarının başarısının artması üzerine Westinghouse firmasından bir lisans almak zorunda kaldı.

Uluslararası Niagara komisyonu elektrik üretmek için 1890 yılında, Niagara Çağlayanı’nın gücünü kullanmak için çalışmalar başladı. Komisyonun ve çalışmaların başına Bilgin Lord Kelvin getirildi ve doğru akım sisteminin en iyi çözüm olacağına dair açıklamalarda bulundu. Ancak üretilecek olan güç 26 mil uzaklıkta bulunan Buffalo’ya iletilecekti ve şartlar gereği alternatif akımın gerekliliğini kabul etmek zorunda kaldı.

10 adet 500 beygir gücündeki hidroelektrik jeneratörü için Westinghouse ve iletim hattı için General Electric ile kontrat yapıldı. Kurulan iletim hattı, yükseltici ve alçaltıcı transformatörler Nikola Tesla’nın 2 faz projesine tamamen uygundu. Hareketli parçaların azaltımını sağlamak için, dıştan dönen alan ve içi sabit armatürlü, büyük alternatörler planlanmıştı.

O devire kadar bu denli büyük bir proje olmadığı için bu tarihi proje büyük heyecana neden oldu. Dakikada 250 devir kapasitesi bulunan ve her biri 1775 amper veren, 2250 Volt’luk 10 adet büyük alternatör, çift fazlı 25 Hz’de 50.000 beygir gücü ya da 37.000 kW’lık çıkış oluşturuyordu. Motorların her biri 3 metre çapında, 4,5 metre uzunluğunda ve 34 ton ağırlığındaydı. Sabit parçaların her birinin ağırlığı ise 50 tondu ve gerilim, iletimin sağlanması için 22.000 Volt olarak ayarlandı.

Nikola Tesla, alternatif akım ve yüksek frekans ile ilgili olarak şunları söylemiştir;

“Kendi alternatif akım ve yüksek frekans ile ilgili "frekans yüksek olduğu müddetçe yüksek voltajlardaki alternatif akımlar derinin yüzeyinde, herhangi bir yaralanmaya neden olmadan salınırlar. Ama bu amatörlerin becerebileceği bir şey değildir. Sinir dokularına nüfuz edebilecek mili amperler öldürücü bir etki yaratabilir ama derinin üzerindeki amperler kısa süreler için zarar vermez. Derinin altına sızabilecek düşük akımlarsa, ister alternatif ister doğru akım olsunlar, ölüme yol açabilir...”

Uzaktan Radyo Kontrolü Sistemi

Mors kodu ile haberleşmeyi geri plana atan bu Telsiz adı verilen, radyo alanındaki çalışmalara Nikola Tesla öncülük ediyordu. New York şehrinin Madison Parkı’nda, 1898 yılında telsiz ile uzaktan kontrollü çok gösterişli bir gösteri yaptı. Geleneksel Elektrik Fuarı’nın geliştiği yer ve genellikle Barnum-Bailey sirkinin kurulduğu büyük alanın tam ortasına büyük bir tank koyarak içini su ile doldurdu. Yüzmesi için 1 metre uzunluğunda anten direği olan tekne koydu ve teknenin içerisinde bir radyo alıcısı bulunuyordu. Nikola Tesla, seyircilerin isteği dâhilinde uzaktan radyo kontrolü ile ileri-geri gitme, sağa-sola dönme, ışık yakıp söndürme, durma gibi çeşitli kontrolleri yaptı. Bu inanılmaz gösteri günlük gazetelerin ön sayfalarında yer buldu.

Yüksek Frekansta Öncülük

Nikola Tesla, yüksek frekanslı cihazları kullanırken bir eli daima cebinde oluyordu ve birlikte çalıştığı bütün laboratuvar çalışanlarını da bu ön tedbiri almaları konusunda uyarıyordu. Bu aldığı ön tedbir etraftaki uyanık araştırmacılar tarafından da kullanılıyordu. Tesla’nın yüksek frekans ve yüksek gerilim alanındaki buluşları o zamanlar kullanılmasa da günümüze kadar uzanan modern elektiriğin yolunu açmıştır. Yüksek frekans transformatörü ile (Nikola Tesla Bobinleri – Nikola Tesla Coils) çıplak el ile yakacak şekilde vücuduna zarar vermeden, vücudundan yüksek gerilimli akım geçiriyordu ve Nikola o günlerde farkında olmadan neon tüpünün ve flüoresan tüpünün aydınlatılmasını göstermişti.

Nikola Tesla, frekans aralığının alt ve üst kısımlarında yaptığı deneylerde keşfi yapılmamış alanlara yönelmiş oldu. Houston Caddesi üzerinde bulunan laboratuvarı çevresinde, mekanik ve fiziksel titreşimler ile ilgili çalışmalar yapıyordu. Bu çalışmalar esnasında gerçek bir depreme neden olmuştur. Nikola’nın mekanik osilatörü, laboratuvarının bulunduğu binanın doğal rezonans frekansına yaklaşarak binayı sarstı. Tesla’nın bu deneyi esnasında bir blok ileride bulunan polis merkezindeki bir eşya garip bir şekilde dans etmeye başladı. Nikola Tesla, bu deney ile rezonans, vibrasyon ve ‘doğal 7 periyota’a ait matematiksel teorileri ispatlamış oldu.

Dünya Çapında Telsiz Yapımı

Wardenclyffe yakınında ve Long Island’ın tepe bölümünde yükselen dikkat çeken yapı, çevredekilerin dikkatini çakerdi. Büyük bir manzara benzeyen ve tek parça olan bu yapı, yerden 62 metre yukarıdaki tepe noktasına doğru daralarak yükselen kafes şeklinde iskelete sahipti. Tepesinde, 30 metre çapında yarım küre bulunuyordu. İskelet yapısında, bronzdan yapılmış, kalın civatalar ve bakır lambalarla birbirine bağlı, sağlam ağaç kolonlardan oluşmaktaydı. Yarım küre biçimindeki tepe noktası tamamen bakırdan yapılmış bir elekle kaplıydı ve yapıda demir kullanılmamıştı.

Yapının mimarı Standford White, konu ile ilgili çok fazla ilgilendi ve yardımcısı olan W.D.Crow’u projenin yapımında görevlendirdi ve hiçbir ücret almadı.

34. cadde de bulunan Waldorf-Astoria otelinde kalan Nikola Tesla, inşaata gitmek için her gün taksi ile çarklı araba vapurunu kullanıyordu ve Long Island’a bu şekilde ulaşım sağlıyordu ve oradan da Long Island demir yolunu kullanarak Shoreham’e aktarma yapıyordu. Kulenin yakınındaki, 30 metrekarelik tuğla bina tamamlandığında Tesla, Houston Caddesi’ndeki laboratuvarını tuğla binaya taşıdı.

Dünya Üzerinde Yapılmış En Güçlü Verici

Yüksek gerilim ve yüksek frekanslı elektrik iletimi alanındaki yapılan araştırmalar, Tesla’yı Colorado Springs yakınındaki yüksek bir dağın üzerine Dünya’nın en güçlü radyo vericisini kurdu. İstasyondan birkaç mil uzaklıkta olan enerjiyi kullandığı sırada, Nikola Tesla ilk insan yapımı şimşeği oluşturdu. Direğin tepesinde bulunan 1 metre çapı olan küreden 30 metre uzunluğu olan ve kulakları sağır eden şimşekler çaktı. 40 km uzakta bulunan kasabalarda bile gök gürültüsü uyulmuştur. Tesla bu çalışmasında 100 milyon Volt değerinde gerilim kullandı.

Uzaktan Kumanda, Kozmik Ses Dalgaları ve Uzay Çalışmaları

Uzaktan kumanda sistemini 1898 yılında ilk olarak bir araca uygulayan Tesla, 1898 yılının Mayıs ayında, Madison Square Garden’da dünyaya bu icadını tanıtmıştır. Burada kullandığı sistem uzaktan kumanda ile kontrol edilen bir bottur. Projelerin tanıtımında gösterişli yöntemlere başvuran Nikola Tesla’yı izleyen kişiler, bunu beyin gücü ile yaptığını sanmışlardır. Gösteriden sonra Tesla, uzaktan kumanda sistemini açıklamıştır.

Nikola Tesla, dünyada ilk defa 1899 yılının Mart ayında kendi laboratuvarından uzaya ses dalgaları gönderip, uzaydan kozmik ses dalgalarının kaydını yapmıştır. O dönemlerde bilim camiasında kozmik radyo dalgalarının yeri bulunmadığı için çalışmasını açıkladığında ilgi ve destek görememiştir.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.