banner1

4 Ayaklı minare nerede?4 Ayaklı minareyi kim yaptı

4 ayaklı minare nerededir?Bugün Diyarbakır Sur ilçesinde yaşanan silahlı saldırı olayı ile ismi gündeme gelen 4 ayaklı minarenin hikayesini sizler için derledik.İşte 4 ayaklı minarenin sırrı ve yapılış hikayesi

4 Ayaklı minare nerede?4 Ayaklı minareyi kim yaptı

4 ayaklı minare nerededir?Bugün Diyarbakır Sur ilçesinde yaşanan silahlı saldırı olayı ile ismi gündeme gelen 4 ayaklı minarenin hikayesini sizler için derledik.İşte 4 ayaklı minarenin sırrı ve yapılış hikayesi

10 Kasım 2016 Perşembe 15:05
4 Ayaklı minare nerede?4 Ayaklı minareyi kim yaptı

ŞEYH MATAR (DÖRT AYAKLI MİNARE) CAMİİ (MERKEZ SUR İLÇESİ)

 

Dört Ayaklı Minare ve Kasım Padişah isimleri ile de bilinen cami, Savaş Mahallesi, Yenikapı Sokak’ta bulunmaktadır.Minaresindeki yazıtından 906/1500 yılında ismini de aldığı Akkoyunlu Sultanı Kasım Bey tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Minarede bulunan kitabede “Âdil Sultan Kasım Han’ın saltanatı zamanında Hacı Ömer oğlu Hacı Hüseyin’in emeğiyle 906/1500 senesinde inşa edildi” yazılıdır.[1] Şeyh Matar Camii’nin minaresi hakkında Diyarbakır Salnâmeleri’nde İslâmdan önce yapılmış sağlam ve yüksek bir eser olduğu, fetihten sonra yanına cami inşa edilerek minare olarak kullanılmaya başlandığı bilgisi bulunmaktadır.[2]

 

Caminin yapıldığı alanın, Şeyh Mutahhar isimli bir kimsenin mezarının bulunduğu[3] arsa olduğu için, caminin Şeyh Mutahhar (Şeyh Matar) adıyla anıldığı söylenmektedir. [4]

 

Orhan Cezmi Tuncer, Şeyh Matar Camii’nin mimari yapısı hakkında şu değerlendirmelerde bulunmaktadır: “Tek kubbeli almaşık örgülü kare prizma gövde, silmeyle son bulur. Harimde, yanlarda üçer, kuzey ve güneyde ikişer penceresi olup tümünün iç ve dışında kemerle kapanan girintileri vardır. Bugün ikisi de kapatılmış olan kıble duvarı pencereleri içinden yanlara doğru yükselen merdivenlerle, doğu ve batı duvarı güney pencereleri üstüne yerleştirilen ve harim üst yarısına açılan ufak mahfillere ulaşılır. Son cemaat yeri doğu ucundaki kapıyla, mahfile bağlanır.

 

 Üç monolit kolona oturtulan kare kesitli minare bir sanat ve teknik gösterisidir. Gövdede almaşık örgüler köşelere varmadan kesilir. Üç ara silme gövdeyi eşit olmayan dört parçaya böler. Peteğin üst yarısından fazlası beyaz taştandır”.[5]

 

Cami, 1960 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce onartılmıştır.[6] Şeyh Matar Camii, Vakıflar Genel Müdürlüğü veritabanında “Şeyh Matar (Kasım Padişah - Şeyh Mutahhar) Camii (Dört Ayaklı Minare)” adı ve  21.00.01/019 envanter numarası ile “Türkiye Kültür Mirasları” arasında kayıtlıdır.[7] 

 

Arsa alanı 600 m², cami alanı 221 m² ve cemaat kapasitesi 500 kişi olan Şeyh Matar Camii’nin mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne aittir.[8]

 

 Diyarbakır Suriçinde bulunan ve halk tarafından “Dört Ayaklı Minare” olarak bilinen Şeyh Mutahhar ya da Şeyh Matar Camii’nin 4 ayaklı minaresi, görenleri hayretler içinde bırakıyor.

 

Diyarbakır, “çözüm süreci”nin yaşanmasıyla birlikte şimdilerde keşfedilmeyi bekliyor. Sur içi denilen eski şehir (kadim şehir) bölgesi, bir açık hava müzesi gibi.

 

İş kadınlarıyla birlikte hafta başında Diyarbakır’a gittiğimde kenti şimdiye kadar olmadığı kadar gezme fırsatı buldum. Yıllardan bu yana bu şehre gidip gelmişliğim vardı. Ancak, hep bir iş için gider, gruptan ayrılmaz ve sonra da gittiğimiz grup, hangi programı uygularsa ben de aynı şeyleri yapar döner gelirdim. Gerekçe belli: Güvenlik.

 

Bu kez gidişimde, iş kadınlarıyla olan toplantı bittikten hemen sonra kendimi ara sokaklara vurdum. Daldığım ilk sokakta; adını duyduğum, birkaç kez de resmini gördüğüm ama şehrin neresinde olduğunu bilmediğim “Dört Ayaklı Minare” beni karşıladı. Balıkçılarbaşı denilen semte giden herkesin bir tarif noktası imiş meğer burası.

 

Minare caminin kuzeydoğu tarafındadır ve bugün yol ortasında yer almaktadır. Minare günümüzde Balıkçılarbaşı semtine giden herkesin bildiği bir tarif noktasıdır.

 

Bu ilginç mimariye sahip olan minare, 500 yılı aşkın bir süreden beri 4 ayak üzerinde sapasağlam bugüne gelmiş. Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ın fethine çıkmadan hemen önceki yıllarda yapılmış. Yani 1500’lerin başında. Bölgede Osmanlı değil, Akkoyunlular hüküm sürmekte. Camiyi ve minareyi yaptıran da Akkoyunlu hükümdarı Kasım Han. Bu görülmeye değer mabedin adı Şeyh Mutahhar Camii. Diyarbakırlılar “Şeyh Matar Camii” olarak adlandırıyor. Şeyh Mutahhar adlı bir zatın mezarının olduğu yere yapıldığı için bu isim verildiği biliniyor.

 

4 ayağı üzerinde duran Şeyh Matar Camii’nin minaresi, türünün tek örneği. Türkiye’de bu tarzda bir minare hiç bulunmuyormuş.

 

Minarenin hemen yanında yıllardır kepenk (yerel tabirle daraba) üretimi yapan Abdullah Usta ve kalfası Ümit’le çay içip sohbet ediyoruz. Minare ile ilgili anlatılan farklı efsaneleri paylaşıyorlar. Bunlardan birisi, minarenin ayakları arasından 7 kez geçenlerin dileklerinin kabul edildiğine dair olanı.

 

Bu doğru mudur bilmeyiz. 7 kez geçenleri bulup onlara sorma fırsatım da olmadı doğrusu. Ama bildiğim bir şey var. Yapının çok ilginç olması. Görenlerin dönüp tekrar tekrar bakma ihtiyacı duymaları ve şaşkınlıklarını gizleyememeleri.

 

Kimilerine göre, 4 ayak, Diyarbakır surlarının dört kapısını temsil ediyor. Mardinkapı, Urfakapı, Saraykapı ve Dağkapı.

 

Fakat en bilinen yorum ise 4 mezhebi temsil etmesi. 4 temel üzerine oturan minare ise İslam dininin tekliğini ifade ediyor olması.

YOL ORTASINDA KALMIŞ

 

Bu dört ayak üzerinde yüzyıllara meydan okuyan görkemli eser, şimdilerde yol ortasında kalmış mahzun bir minare.

 

Dahası, her gelen belediye başkanı yolun üzerine bir ilave yaptığı için çevre dükkanlarla birlikte minarenin ayakları da kısa kalmış. Kepenk üretimi yapan Ümit kalfanın söyledikleri çok acı.

 

Büyük kamyonlar yol ortasındaki minarenin yanından geçerken ayaklara sürtüp geçiyormuş. Bir ay kadar önce bir kamyon geçerken kancaları minarenin taşlarından birinin köşesini kırmış.

 

Minare geçtiğimiz aylarda da orta çaplı bir restorasyona tabi tutulmuş. Çalışmalar iki ay kadar sürmüş, Diyarbakır Valiliği, İl Kültür Turizm Müdürlüğü tarafından Kalkınma Bakanlığı Cazibe Merkezleri Destekleme Programı kapsamında yapılmış. Ne var ki, bu çalışmalar, minareyi yolun ortasından kurtarmaya yönelik değil.

 

500 yıllık Dört Ayaklı Minare, oradan geçen bir kamyon şoförünün insafına teslim edilmiş.

 

 

Son Güncelleme: 10.11.2016 15:05
Anahtar Kelimeler:
4 Ayaklı Minare Nerede
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner8

banner7