banner1

Mehmet Giray Han kimdir? Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han bilinmeyenleri

Mehmet Giray Han kimdir? Muhteşem Yüzyıl Kösem bugün ilk bölümü ile ekrana geldi. Pek çok kişi tarafından çok beğenilen Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinin en dikkat çeken karakteri Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han oldu. IV . Mehmed Giray (Sofu) 1610–1674 Kırım Hanıdır. ‘Sofu Mehmed Giray Han’ olarak da bilinir. (1641 –1644) ve (1654–1666) senelerinde iki kez saltanat sürmüştür. Polonya ve Litvanya Prensliği ile ittifak politikasını savunmuştur.

Mehmet Giray Han kimdir? Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han bilinmeyenleri

Mehmet Giray Han kimdir? Muhteşem Yüzyıl Kösem bugün ilk bölümü ile ekrana geldi. Pek çok kişi tarafından çok beğenilen Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinin en dikkat çeken karakteri Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han oldu. IV . Mehmed Giray (Sofu) 1610–1674 Kırım Hanıdır. ‘Sofu Mehmed Giray Han’ olarak da bilinir. (1641 –1644) ve (1654–1666) senelerinde iki kez saltanat sürmüştür. Polonya ve Litvanya Prensliği ile ittifak politikasını savunmuştur.

10 Kasım 2016 Perşembe 15:05
Mehmet Giray Han kimdir? Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han bilinmeyenleri

Mehmet Giray Han kimdir? Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisi bugün akşam 2. bölümü ile ekrana geldi. Dizide Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han pek çok kişi tarafından merak edilmeye başlandı. . Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han merak edilmeye başlandı. Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han  1610–1674 Kırım Hanıdır. ‘Sofu Mehmed Giray Han’ olarak da bilinir. (1641 –1644) ve (1654–1666) senelerinde iki kez saltanat sürmüştür. Polonya ve Litvanya Prensliği ile ittifak politikasını savunmuştur.

Kösem Sultan dizisinin başlaması ile birlikte Mehmet Giray Han merak edilen isimlerden biri olmaya başladı. Muhteşem Yüzyıl dizisinde Kadir Doğulu'nun canlandırdığı Mehmet Giray Han 1610-1674 yılları arasında yaşamıştır. Sofu Mehmed Giray Han 1654-1666 senelerinde iki kez saltanat sürmüştür. Mehmet Giray Han hakkında merak ettikleriniz haberimizin devamında sizlerle. 

IV . Mehmed Giray (Sofu) 1610–1674 Kırım Hanıdır. ‘Sofu Mehmed Giray Han’ olarak da bilinir. (1641 –1644) ve (1654–1666) senelerinde iki kez saltanat sürmüştür. Polonya ve Litvanya Prensliği ile ittifak politikasını savunmuştur. Mehmed IV han olmasının yanı sıra dini ve felsefi içerikli şiirleri olan meşhur bir şairdir. Şiirlerinde ‘Kâmil’ mahlasını kullanmıştır. Hanlığı döneminde imar ve kültür yaşamına yönelik çalışmalara önem vermiştir. Sofu Mehmed Giray Han döneminde Evliya Çelebi Kırım’ı ziyaret ederek, hanlık dönemindeki Kırım’daki hayatı, başşehir Bahçesaray’daki yaşamı ve han üzerine bilgilerin günümüze ulaşmasını sağlamıştır.



 

1. MEHMED GİRAY HAN KİMDİR?
 

I. Mengli Giray'ın en büyük oğludur. Olasılıka 1465'da doğmuştur. Yavuz Sultan Selim'in de kayınbiraderidir.

Babasının hanlık döneminde ilk defa bu isimle Kalgaylık (resmi taht varisi șehzade) görevini yaptı.

 

Ocak 1515'de vefat eden babasının yerine tahta geçti. Önce kardeşi Bahadır Giray'ı Kalgay olarak görevlendirdi. Diğer bir kardeşini İstanbul'a gönderdi.

 

Mehmed Giray'ın Osmanlı Sultanı olan ve üvey kızkardeşinin kocası olan Yavuz Sultan Selim ile ilişkileri pek iyi değildi. Yavuz Sultan Selim babası II. Beyazıt'a karsi ayaklanip ona karşı yaptığı seferde yenildiğinde kayınpederi Kırım Hani Mengli Giray'a sığınmıştı. O zaman Kalgay olan Mehmed Giray şehzade Selim'in tutuklanip babası II. Beyazıt'a teslim edilmesini istemişti; ama Mengli Giray bunu kabul etmemişti. Fakat Mehmed Giray Kırım Hanı olduğu dönemde I. Selim doğuda İran Seferi ve sonra Mısır Seferi ile uğraştığı için Kirim Hanlığı ve Osmanlı devleti arasındaki bu soğukluk mütecaviz tavırlar ortaya çıkartmadı.

 

O dönemde gelişme dönemini yaşayan, bir şehir devleti olan Moskova Knezliği ile babası Mengli Giray 1480'de bir saldırmazlık antlaşması yapmıştı ve I. Mehmed Giray'ın ilk yıllainda Moskova knezi III. Vasili (1505-1533) ile arası iyi idi. Fakat Moskova Knezinin rakibi olan Polonya-Litvanya Birliği kralı Sigismund'un gönderdiği kıymetli hediyeler ve ıanadırıcı temsilciler nedeni ile Mehmet Giray Moskova Knezi'ne karşı tutumunu değiştirdi ve I. Mehmed Giray Polonya-Litvanya Birliği Krallığı ile bir antlaşma imzaladı. Moskova Knezliğinin eline geçirmiş olduğu Bryansk, Starodub, Novgorod-Seversk, Putivle ile diğer Litvanya şehirlerini geri vermesini talep etti ve bu talep karşılanmassa bir savaşın ortaya çıkabileceği tehdidini de ortaya attı. Moskova Knezi III. Vasilı Kırım Hanlığı kalgayı olan ve Özi valisi olan Bahadır Han (bazı Rus kaynaklarına göre aynı Kalgay'ın diğer ismi olan Ahmed Han) ile bir gizli komplo yapma planlamasına geçti. Fakat sonra iki ülke arasındaki ilişkiler yumuşamaya başladı. Tam bu sırada Mehmet Giray'ın büyük oğlu Bahadır Han Moskova Knezliğine bir akın yaptı ve Mechesrk ve Ryaan şehirleri ve etraflarını talan etti. Babası olan Kırım Hanı Mehmed Giray oğlunun bir faaliyetinin kendinden izinsiz yapıldığını ilan edip resmen ve açıkça oğlunu kınadı.

 

1519'da Kazan Hanı Mehmet Emin Han çocuksuz ve varissiz öldü ve Kazan Hanı olmak için yapılan çabalar ve çatışmalar sadece Kazan Hanlığı'nı değil etraftaki ülkeleri de kargaşalığa buladı. Moskova Knezi III. Vasıllı Şah Ali Kasım'ı Hanlık için aday olarak tutmakta idi. Önce Moskova Knezliğinin tuttuğu ve Karaçi adıyla bilinen soylu mirza aileleri üyelerinden olan Bulat Şirin adı verilen bir Kazan asiller grubunun desteklediği Sah Ali Kasım hanlığını eline geçirdi. Ama Kazan'daki diğer ilerigelen mızralar grubu onun Ruslara dayanmasından tedirgin oldular. Eski Kırım Hani Mengli Giray 1485 yılında Kazan hani İbrahim Han'ın dul eşi Nur Sultan'la evlenmişti. Bu eşinden Sahip Giray adlı oğlu olmuştu ve bunun Kazan Hanlığı'na olan iddiası Moskova'nın tuttuğu Şah Ali Kasım'ın varışlık iddiasından daha köklü idi. 1519'da Mehmed Giray Moskova Knezi ile babasının imzaladığı anlaşmayı bozarak annesi yarım kardeşi olan Sahip Giray'ın Kazan Hanı olma iddiasını benimsedi. 1521'de Sahip Giray Kazan Hanı olarak tahta geçti ve 1524'de kadar Kazan Hanı olarak saltanat yaptı.

 

1521'de iki kardeş kendi Tatar ordularını birleştirip Moskova üzerine bir akın seferi düzenlediler. Bu akın yolu üzerindeki tüm Moskova Knezliği arazilerini talan ederek ilerlediler. Oka Nehri kıyısında Moskova Knezliği ordusu yaptıkları muharabeden galip çıktılar. Moskova şehri kapılarına kadar ilerlediler ve şehrin çevresini ateşe verdiler. Moskova Knezliği Kırım Hanlığına yıllık bir tazminat vermeyi kabul etti. Bu akın seferi sırasında ele geçen gayet çok sayıda esir Kefe esir pazarında satıldı.

 

Mehmed Giray 1523'de Moskova Knezi'ne karşı bir akına daha başladı. Fakat bu sefer Moskova Knez ordusu toplarla donatılmıştı. Oka Nehri kıyısında yapılan bir muharebe sonunda Kırım tatar süvari ordusu Moskova Knezliği topraklarında ilerleyemedi. Bu sefer akının hedefini Altın Orda kalıntılarını birleştirmek amacı ile Astrahan Hanlığına yöneltti ve Astrahan'ı zaptetti.

 

I. Mehmed Giray Han, Ekim/Kasım 1523'de Astrahan seferinden dönerken Nogay Hanı Mamaı tarafından bir baskınına uğrayıp hayatını kaybetti. Nogaylar Kırım yarımadasına akın yaparak ülkeyi talan ettiler.


GİRAY HANEDANLIĞI
 

Giray Hanedanı (Kırım Tatarcası: Geraylar) ya da Âl-i Cengiz, Kırım hanlarının mensubu bulunduğu hanedanın adı (15-18 yüzyıl). 'Cengiz Han'ın soyundan gelen Giray Hanedanı'nın kurucusu olarak 1449 tarihi temel alınır ve kurucusu I. Hacı Giray Han kabul edilir. Cengiz Han geleneğinden gelen Altın Ordu Hanlığının, Kazan Hanlığı ve Kırım Hanlığı olarak bölünmesi üzerine, 'Giraylar' tarih sahnesine çıkar. Giraylar'dan seçilen hükümdar 'Han' ünvanını taşır. Hanlığın merkezi bu gün Ukrayna sınırları içerisinde kalan, Kırım'ın Bahçesaray şehridir. Bahçesaray'da bulunan ve günümüze kadar korunabilen Hansaray hanların yönetim merkezidir. Hanedanda, Han'dan sonra tahta geçecek Şehzade Kalgay ünvanına sahiptir.

 

I. Mengli Giray döneminde Osmanlı İmparatorluğu 'na bağlanır. Sahip Giray Hanlığın baş kentini Eski Kırım şehrinden Bahçesaray'a taşır.

 

Giray hanedana mensup hanlardan sonra hükümdarlığı üstlenecek 'Kalgay'ın kim olacağı, Kırım'da Mirza adı verilen (Şirin, Barın, Кıpçak, Argın) gibi diğer 'soylu' ailelerin temsilcileri tarafından seçilir. Kalgay adaylarına Nureddin adı verilirdi. 'Mirzalar' adı verilen bu ailelerin mensubu beyler, Kırım'daki iktidarın 'Hanla' birlikte diğer unsurlarıdır.

 

Osmanlı Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı diplomasi geleneğine göre Giray Hanedanı üyeleri, Osmanlı Hanedanı mensuplarının ardından Osmanlı İmparatorluğu hiyerarşisinde ikinci sırada yer alırdı.

 

"Eğer Roma ve Bizans üç önemli emperyal değerin ikisini temsil ediyorsa, üçüncüsü Cengiz Han soyudur... Eğer Osmanlı büyüdüyse, bunda Cengiz soylu Giraylar'ı mirasının etkisi büyüktür" (Sebag Montefiore Prince of Princes: The Life of Potemkin. London, 2000).

 

15. ve 16. yüzyılda Osmanlı diplomasisina göre protokolde Giray Han Osmanlı Sultanı'nın ardından gelmekteydi ve Vezir-i Azam'dan bir üst seviyedeydi. Semiz Mehmet Giray'ın, isyanından sonra protokoldeki seviyesi Vezir-i Azam seviyesine düşürüldü.

 

Osmanlı Diplomasisi ve Giraylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırım Han'ı İstanbul'a geldiğinde kendisine görkemli törenler yapılır. Osmanlı Hakanı, üç adım öne çıkarak kendisini karşılar. Kırım Hanı, iki tuğ, iki sancak ve yedi kat mehter sahibidir. Kırım ordusu, Osmanlı ordusuna katıldığında da, top ve tüfek atışlarıyla karşılanır. Rumeli Beylerbeyi bütün maiyetiyle karşılamaya çıkar; Ordugâhın girişinden itibaren bütün rikab-ı hümâyun ağaları, at üstündeki Hanın sağ ve solunda yaya olarak yürürler.

 

Osmanlı Hakanının oturduğu Otağ-ı Hümâyun'a yaklaşınca vezirler karşılar ve Otağa götürürler. Kırım Hanı atından iner; Vezir-i âzam, Hanın koltuğuna girerek huzur-u hümâyuna çıkarır. Osmanlı Hakanı, "Hoş geldin Han kardeş" diyerek iltifat eder. Bütün bunlar sadece Kırım Hanı için uygulanan en yüksek protokoldür.Kırım ve Kırımlılar Kültür ve Turizm Bakanlığı,'Kırım ve Kırımlılar' maddesi.

 

Hanedanın Düşüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırım'ın Ruslar tarafından ilhak edilmesi üzerine Giray Hanedanı mensupları Türkiye'ye göç etti. Bazıları Avrupa'ya yerleşti. Son han, Şahin Giray'ın büyük oğlu ve büyük kızı ise Bursa ve Istanbul'a yerleşti. Hanedan Kırım Hanlığının 1783 yılında sona ermesi ile son han Şahin Giray ile iktidarını tamamladı.

Son Güncelleme: 10.11.2016 15:05
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner8

banner22

banner7

banner25