banner1

İzmir’in Kurtuluşu Tüm Detaylar Albay Cevdet Kimdir?

Son günlerde 'Vatanım Sensin' adlı dizinin de konu aldığı, İzmir'in Yunan işgalinden kurtuluşunu ve o tarihlerde neler yaşandığını sizler için derledik. Albay Cevdet ya da Binbaşı Cevdet'in Kurtuluş Savaşı'ndaki yeri...


İzmir’in Kurtuluşu Tüm Detaylar Albay Cevdet Kimdir?

İzmir'in Yunan ordusu tarafından kurtuluşu ve Kurtuluş Savaşı içerisinde Albay Cevdet ya da Binbaşı Cevdet diye biri bulunmamaktadır. Albay Cevdet ve ya Binbaşı Cevdet, Vatanım Sensin senaristleri tarafından kurgulanmış hayali bir karakterdir.

İzmir’in işgalden kurtuluşu, 26 Ağustos tarihinde başlayan Büyük Taarruz harekâtı sonucunda, Türk birliklerinin Yunan işgali altında bulunan İzmir vilayetine 1922 Eylül ayının 9’unda girmesi ile sona ermiştir. Mudanya Ateşkes Antlaşması ve sonrasında süre gelen Lozan Barış Antlaşması’yla devam eden süreci başlatması ile İstiklal Savaşı’nın son bularak Türk milletinin kurtuluşu ve bağımsızlığını elde etmesindeki simge haline gelmiş çok önem arz eden tarihi bir olaydır.

İzmir’in Kurtuluşunun Arkaplanı

15 Mayıs 1919 yılında İzmir’i Yunanistan Krallığının işgal etmesi, Milli Mücadele’nin Anadolu topraklarında baş göstermesine neden olan önemli bir adım olarak kabul edilmektedir. O tarihe kadarki süreç boyunca Anadolu topraklarında işgallere karşı dağınık biçimde oluşan düşünce ve örgütlenmeler mevcut durumdaydı. İzmir’e gerçekleştirilen işgal, Anadolu topraklarındaki Türk halkının direniş düşüncesini iyice körüklemiş, İstanbul’da başlamış olan işgali protesto mitingleri Damat Ferit hükümetinin düşmesine neden olarak protesto mitingleri ve örgütlenmeler Anadolu topraklarının en ücra yerlerine kadar yayılmaya başlamıştı.

İzmir, Anadolu harekâtının temel sembolü haline gelmiş ve İzmir’in işgaline karşı yapılan protesto mitingleri, her sene İzmir’in işgalinin başladığı tarihte Anadolu’nun her köşesindeki şehir ve kasabalarda devam etmekteydi. İzmir’in işgali sürekli olarak gündemde tutulmaktaydı. Birinci İnönü, İkinci İnönü, Aslıhanlar – Dumlupınar ve Sakarya Meydan Muharebeleri ile Milli Mücadele’nin kazanılmasında önemli etken olmuştu.

İzmir İşgali Tarihçesi

Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlatmış olduğu Büyük Taarruz, Kurtuluş Savaşı’ndaki son safhaydı. Savaşın kesin sonucu 5 gün içerisinde sonuçlandı. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, 30 Ağustos tarihinde Türk ordularına bildiri yayımladı ve “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!” sözleri ile tarihi emrini vermiş oldu. Bunun neticesinde Türk ordusu 2 Eylül günü Uşak’a girdi. Dumlupınar Meydan Muharebesi esnasında kendisinin de haberi olmadan Yunanistan Küçük Asya Ordusu’nun başkomutanlık görevine atanmış olan General Nikolas Trikupis esir alındı.

Şanlı Türk ordusunun İzmir’e ilerleyişi hızla devam ediyordu. Rum siviller ve Yunan birlikleri hızlı bir şekilde Anadolu’dan çekilmek zorunda kaldılar. 1922 yılının 9 Eylül sabahında Ahmet Zeki Bey komutasında bulunan 2. Süvari Fırkası, onun ardından Mürsel Paşa komutasında bulunan 1. Süvari Fırkası birlikleri İzmir’e giriş yaptılar. Sonrasında ise 5. Süvari Kolordusu Komutanı Mirliva Fahrettin Paşa, komutası altında bulunan birlikler ile sabah saat 10.00’da İzmir’e giriş yaptı.

İkinci Tümen’in öncülüğünü yapmakla görevli olan Dördüncü Alay Komutan Yardımcısı Yüzbaşı Şerafeddin Bey’in komutasında bulunan ve yaya vaziyette en önde giden 8 er, Bornova’dan Halkpınar’a ilerleyişleri esnasında Punta’da bulunan Tuzakoğlu fabrikasına yaklaştıkları sırada fabrika pencerelerinden ani bir saldırıya uğramışlardır. Meydana gelen olayda 4 asker şehit oldu ve hemen orada defnedildiler. İzmir’in kurtuluşu esnasında şehit olan askerlerin isimleri; Akşehirli Bekiroğlu Mehmet, Antalyalı Ömer Oğlu Hakkı, Nevşehirli Ahmet oğlu Seyit Mehmet ve Nevşehirli Ahmet oğlu Ahmet’tir.

Şerafettin Bey, Konak’a ulaşmayı başarmış ve Hükümet Konağı önünde iken göğsüne isabet eden kurşunlarla yaralanmıştı. Bu halde bile Konağa girerek balkona Türk bayrağını asabildi. Hükümet Konağı’na Türk bayrağının asılmasından hemen sonra Yüzbaşı Zeki komutasında bulunan süvari birliği Hükümet Konağı’nın hemen sağ tarafında bulunan ve günümüzde ulaşılamayan Sarıkışla’ya, Kadikale’ye takım komutanı Celal Bey ve Üsteğmen Arif ile Yedensubay Besim Efendi’nin bayrağı çekmesi ile birlikte İzmir’in Yunan işgalinden kurtuluşu ilan edilmiş oldu.

Fransız harp gemilerinden birinin telsizi ile Birinci Süvari Tümeni Komutanı Mürsel Paşa, Türk ordularının İzmir’e girdiğini Ankara’ya bildirdi. Mustafa Kemal Paşa, Belkahve’den tarihi günü izlediği sırada, yanında Fevzi Paşa ve İsmet Paşa bulunduğu halde 10 Eylül sabahında İzmir’e giriş yaptı ve Fahretti Paşa ile buluşarak hemen Hükümet Konağı’na gitti. Mustafa Kemal, Hükümet Konağı’nın balkonundan yaptığı konuşmada, başarıyı ve zaferi millete mâl etti.
1 Eylül günü, Mustafa Kemal Paşa’nın ordulara verdiği tarihi emrin ardından başlayan ve 18 Eylül 1922 tarihine kadar yapılan Takip Harekâtı ile Batı Anadolu’da bulunan tüm Yunan askeri Türk sınırlarının dışına kadar çıkarılmıştı. Takip harekatının başarılı bir şekilde son bulması ile İzmit’ten İstanbul Boğazı’na, Balıkesir bölgesinden Çanakkale Boğazı’na kadar Türk ordusu adına hayati önem arz eden diğer stratejik hedefler de İtilaf Devletleri’nin gerçekleştirdiği işgalden olaysız şekilde ve barış sağlanarak temizlenmiştir. Türk ordusu tarafından kazanılan bu zafer ile Mudanya Ateşkes Antlaşması süreci başlamış ve Türkiye, Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın ardından 24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Barış Antlaşması’nı imzalayarak bağımsızlığını ilan etmiştir.

İzmir 9 Eylül Anıtı

İzmir’in Kurtuluşu esnasında şehit olan 4 askerin anısına, 9 Eylül 1922 tarihinde definleri yapılan Halkpınar Şehitliği’nde Dokuz Eylül Anıtı yapılmıştır. Şair Necmettin Halil Onan’ın ünlü ‘Bir Yolcuya’ adlı şiiri, şehitlik içerisinde bulunan bir mermerin üzerinde yazılıdır.

İzmir’in Kurtuluşu Basıma Yansıyanlar

İzmir’in işgalden kurtuluşunun haberleri 10 ve 11 Eylül tarihlerinde Anadolu basınında yerini almıştır. İzmir’in kurtuluşu haberi, Hakimiyet-i Milliye gazetesinin ilk sayfasında, “Süvarilerimiz Cumartesi günü öğleden evvel 10.30’da İzmir’e girmişlerdir. İzmirliler bu suretle Yunan kâbusundan kurtulmuşlardır” başlığı ile yayımlanmıştır. 13 Eylül tarihinden sonra basılan gazetelerde ise Türk ordusunun İzmir’e girişi hakkında bilgiler bulunmaktadır. Sonraki günlerde ise Türk ordusunun İzmir’e girişi esnasında yaşanan olayların anlatımı yapılmıştır. Gazi Mustafa Kemal’in İzmir’e girişi hakkındaki haberler ise 13 Eylül ve 14 Eylül tarihlerinden sonra yayımlanmaya başlamıştır.

New York Times gazetesinin 10 Eylül 1922 tarihinde yayımladığı haberinde, Fransız deniz kuvvetleri bakanlığından edinilen bilgiler doğrultusunda, İzmir’e giriş yapan Türk birliklerinin düzgün davranış gösterdikleri belirtilmiştir.
Mustafa Kemal Paşa, İzmir’in kurtuluşundan sonra yabancı basını kabul etti ve görüşlerini açıkladı. Mustafa Kemal’in yaptığı açıklamalardan sonra New York Times gazetesinin 1 Ekim 1922 tarihinde, o zamana dek kendisi ile alakalı en geniş haber yayınlandı. Gazetenin tam sayfada yer verdiği haberde, 41 yaşında olan Mustafa Kemal Paşa portresi ve “Küllerinden Doğan Türkiye” karikatürü yer almaktadır.
 
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.